Bory Kujańskie. Pierwszy park krajobrazowy na północy Wielkopolski

Na północy województwa wielkopolskiego, na terenie gmin Łobżenica, Zakrzewo oraz Złotów, powstać ma Park Krajobrazowy Bory Kujańskie. Ma to być piętnasty park krajobrazowy w Wielkopolsce, pierwszy w tej części regionu. Swoim zasięgiem objąć ma ok. 16 tys. hektarów. Utworzenie parku krajobrazowego stanowić ma naturalną kontynuację Krajeńskiego Parku Krajobrazowego, który istnieje na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, zapewniając ciągłość korytarzy ekologicznych.


Park krajobrazowy to jedna z kilku form ochrony przyrody w Polsce. Tworzy się go w miejscach, w których walory przy­rodnicze, historyczne, kulturowe i krajobrazowe są wyjątkowe. Dzięki powołaniu parku można te wszystkie elementy nie tylko chronić, ale też promować.
Wielkopolskimi parkami krajobrazowymi zarządza Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego. Zadaniem ZPKWW jest m.in. ochrona przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartości historycznych i kulturowych, a także organizacja działalności edukacyjnej, turystycznej i rekreacyjnej.


DLACZEGO BORY KUJAŃSKIE?

Utworzenie Parku Krajobrazowego Bory Kujańskie zaproponowano ze względu na dużą atrakcyjność tego terenu.

Na obszarze tym znajduje się leśny kompleks Borów Kujańskich z ponad 250-letnimi drzewostanami sosnowymi i dębowymi, dolina rzeki Łobżonki i mniejszych cieków, z towarzyszącymi im ekosystemami łąkowymi oraz liczne jeziora, torfowiska i bardzo cenne tereny podmokłe, objęte ochroną w ramach obszaru chronionego krajobrazu oraz obszarów Natura 2000 Uroczyska Kujańskie oraz Dolina Łobżonki.

Unikatowość tego terenu wynika z występowania tu licznych wzgórz, jezior oraz rzek o naturalnym przebiegu, jednocześnie przy umiarkowanej urbanizacji.

Brak występowania przemysłu ciężkiego i dużych miast wpływa na niskie zanieczyszczenie środowiska, w tym zanieczyszczenie hałasem i światłem. Walory te sprzyjają rozwojowi turystyki, zwłaszcza turystyki wypoczynkowej i aktywnej. Warto podkreślić również, że położenie tego obszaru z dala od dużych miast i szlaków komunikacyjnych daje niskie szanse na pozyskanie pojedynczego, strategicznego inwestora z takich branż, jak przemysł czy logistyka.
Dlatego szansą dla rozwoju Krajny jest turystyka, przy okazji której mogą rozwijać się również inne gałęzie gospodarki, m.in. rolnictwo i przetwórstwo ekologiczne oraz rozwój budownictwa mieszkaniowego dla osób szukających ucieczki z dużego miasta.

CO BĘDZIE MIAŁA Z PARKU PRZYRODA?

Park krajobrazowy pomaga zachować w jak najlepszym stanie zasoby przyrodnicze, w kompleksowy sposób chroniąc ekosystemy i zapewniając ich trwałość.

Utworzenie Parku stwarza możliwości współpracy w ramach projektów związanych z ochroną czynną gatunków fauny i flory oraz najcenniejszych siedlisk przyrodniczych. Powstanie Parku ułatwia również pozyskanie dofinansowań z Wojewódzkiego oraz Narodowego Funduszu Ochrony Śro­dowiska na realizację projektów z dziedziny ochrony przyrody, środowiska i klimatu. To także szansa na zdobycie środków z programów europejskich, jak na przykład LIFE+, dedykowanych ochronie przyrody i klimatu. Podejmowane przez Park inicjatywy przyczyniają się też do przeciwdziałania skutkom suszy i wspierają procesy adaptacji do zmian klimatu. Park sprzyja również budowaniu partnerstw między samorządami, rolnikami i przedsiębiorcami oraz nadleśnictwami, lokal­nymi grupami działania, organizacjami ekologicznymi, kołami gospodyń wiejskich itd.


DZIĘKI CZEMU ROZWINIE SIĘ TURYSTYKA?

Kiedy park krajobrazowy zostanie powołany, z pewnością rozwinie się turystyka, nad uatrakcyjnieniem której będzie pracował nie tylko lokalny samorząd.

Promocja i budowanie marki odbywało będzie się m.in. dzięki partnerstwu z Zespołem Parków Krajobrazowych.
Wyniki wyszukiwania w popularnych wyszukiwarkach internetowych, a także analiza przewodników turystycznych jasno pokazują powiązanie pomiędzy istnieniem parku krajobrazowego, a popularyzacją danego miejsca. Na terenach, gdzie parki zostały wcześniej powołane, zaobserwowano szybki wzrost usług w sektorze HoReCa (szeroko rozumiane usługi hotelarskie i gastronomiczne: noclegi, restauracje, bary, catering) oraz innych usług w branży turystycznej.

Pamiętajmy, że obecnie ochrona klimatu i krajobrazu to bardzo modne kierunki, a wizyty w parkach krajobrazowych wpisują się w aktualne trendy w turystyce.

Chcemy uciekać z miasta i spędzać czas na łonie natury, zwłaszcza w obecnych, pandemicznych czasach, bez konieczności dalekich podróży. Turyści coraz częściej decydują się na samodzielnie organizowane wyjazdy weekendowe do miejsc, w których mogą obcować z przyrodą o wyjątkowych walorach.

Jeśli powstanie Park, zagospodarowane zostaną nowe szlaki turystyczne oraz rozwinięta zostanie infrastruktura, a turyści usłyszą o tych atrakcjach dzięki promocji, która wykroczy daleko poza teren gminy.


PARK TO SZANSA DLA EDUKACJI I KULTURY

Warto podkreślić, że w granicach parku krajobrazowego ochronie podlega nie tylko środo­wisko przyrodnicze, ale też wytwory człowieka. Park dba o zachowanie istniejącej, tradycyjnej zabudowy, ukła­du wsi i miasteczek oraz innych elementów krajo­brazu kulturowego.

Park sprzyja też podnoszeniu poziomu wiedzy. Placówki oświatowe w gminach leżących na terenie parku otrzymują materiały, służące edukacji przyrodniczej i ekologicznej, a pracownicy parku prowadzą liczne akcje i kampanie edukacyjne oraz konkursy z nagrodami dla dzieci i młodzieży.

Dzieci z gmin leżących w parku krajobrazowym otrzymują możliwość uczestnictwa w bezpłatnych zajęciach edukacyjnych w Ośrodkach Edukacji Przyrodniczej ZPKWW w Lądzie i w Chalinie, które zależnie od otrzymanego dofinansowania organizują zielone szkoły i letnie obozy edukacyjne, z możliwością nieodpłatnego pobytu.

Park udziela również wsparcia finansowego i osobowego przy organizacji lokalnych wydarzeń edukacyjno-promocyjnych, festynów i festiwali, a także wspiera lokalne grupy działania i inicjatywy mieszkańców o charakterze ekolo­gicznym i kulturowym.

Co ważne, gminy zlokalizowane w parku krajobrazowym mają łatwiejszy dostęp do dotacji na rozwój infrastruktury edukacyjnej, związanej np. z budową ścieżek dydaktycznych czy organizacją różnych wydarzeń.


MIEJSCA PRACY I PROMOCJA LOKALNYCH WYROBÓW

Ochrona krajobrazu połączona jest nierozerwalnie z rozwojem turystyki. To z kolei przekłada się bezpośrednio na zwiększenie miejsc pracy, choćby w gospodarstwach agroturystycznych, pensjonatach, czy na polach biwakowych, w gastronomii, lub np. przy organizacji spływów kajakowych, wycieczek rowerowych czy konnych.
Nie zapominajmy, że wizyty turystów to również większe obroty w lokalnych sklepach.

Turystyka daje też napęd producentom żywności i innych lokalnych wyrobów, bo powiązanie ich z terem chronionym stwarza nowe możliwości promocji i zachęca do ich kupna.

Obecność parku krajobrazowego to również świetne warunki dla roz­woju rolnictwa i przetwórstwa ekologicznego. Produkt, który powstał na terenie parku krajobrazowego, to marka sama w sobie i wartość dodana dla każdego, kto interesuje się zdrowym stylem życia.

Dlatego zbudowanie spójnej i rozpoznawalnej marki „Bory Kujańskie” może wspomóc promocję i sprzedaż lokalnych wyrobów, szczególnie spożywczych. Produkty te będą kojarzyły się z obszarem czystym i chronionym.

Wśród innych branż, które skorzystają na powstaniu parku krajobrazowego, wymienić można jed­norodzinne budownictwo mieszkaniowe, ponieważ wiele osób szuka ucieczki z dużego miasta, a samo hasło „park krajobrazowy” może być magnesem, przyciągającym osoby, które zechcą się tu osiedlić, na przykład pracujące zdalnie. Docelowo wzrosnąć może zatem cena działek i nieruchomości, położonych na terenie Parku.

Stworzenie parku krajobrazowego da również możliwość zablokowania inwestycji uciążliwych dla środowiska, gdyby takie miały się w przyszłości pojawić, takich jak np. składowiska odpadów przemysłowych, czy lokalizacja uciążliwych gałęzi przemysłu lub rolnictwa.

Utworzenie Parku to w końcu szansa na wzrost wpływów do budżetu lokalnego samorządu, choćby z tytułu podatków od prowadzonych nowych rodzajów działalności gospodarczej.


Dla mieszkańców różnica w zakazach, których niepotrzebnie się czasem obawiają, pomiędzy parkiem krajobrazowym, a obszarem chronionego krajobrazu „Dolina Łobżonki i Bory Kujańskie”, obejmującym znaczną część terenu projektowanego parku, jest praktycznie niezauważalna.
Z parku czerpać można natomiast dużo więcej korzyści

Opr. Gabriela Ciżmowska
Fot. Antoni Kasprzak i UG Zakrzewo